FANDOM


Fantomas
Fantomas lodzkie 1973
Autor Zbigniew Nienacki
Numer wg Warmii 7
Numer wg Pojezierza 6
Poprzednia w serii Nowe przygody Pana Samochodzika
Następna w serii Zagadki Fromborka

Fantomas - książka o Panu Samochodziku, w której akcja odbywa się nad Loarą we Francji. Tomasz NN. stara się złapać złodzieja obrazów który nazywa siebie Fantomasem.

Fabuła Edytuj

"Za sprawą Karen Petersen pan Tomasz otrzymuje zaproszenie od właściciela jednego z zamków nad Loarą, barona de Saint-Gatien. Z tego zamku i innych giną cenne obrazy, a sprawca kradzieży ukrywa się pod pseudonimem Fantomasa. Pan Samochodzik wraz z detektywem Gaspardem Pigeonem i komisarzem policji rozwiązują zagadkę kradzieży płócien i odzyskują je, choć złoczyńca zdołał zbiec."
Wydawnictwo Warmia[1]

Fantomas1

Pan Samochodzik i Fantomas - Wydawnictwo Siedmioróg, 2008

"Tym razem Pan Samochodzik musi dowiedzieć się, jak to możliwe, że z doskonale strzeżonych francuskich galerii niepostrzeżenie znikają bezcenne dzieła sztuki. Złodziej, który sam siebie nazywa Fantomasem, najpierw wysyła listy z pogróżkami, a potem, mimo wzmożonych środków ostrożności, przez nikogo niezauważony dokonuje kradzieży. Czy Pan Samochodzik zdoła odkryć, kto kryje się pod tym złowieszczym pseudonimem?"

Wydawnictwo Siedmioróg[2]

Recenzje Edytuj

Information icon Uwaga! W dalszej części artykułu znajdują się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

"Tomasz, na zaproszenie znanej z "Templariuszy" Karen Petersen, wyjeżdża do Francji, aby zająć się sprawą seryjnych kradzieży popełnianych od jakiegoś czasu w pięknych zamkach w dolinie Loary.
Tajemniczy osobnik, podający się za Fantomasa, potrafi w niewyjaśniony sposób przeniknąć do pilnie strzeżonych galerii, gdzie omijając strażników i elektroniczne zabezpieczenia, podmienia na kopie oryginalne obrazy najsłynniejszych mistrzów, przede wszystkim impresjonistów. Policja francuska zdaje się być wobec niego całkowicie bezradna, dlatego też w zagrożonym kolejną kradzieżą Zamku Sześciu Dam zjawia się Pan Samochodzik w towarzystwie [[Gaspard Pigeon|Gasparda Pigeon], znanego prywatnego detektywa.
Czy uda im się przeszkodzić Fantomasowi w dokonaniu następnej zuchwałej kradzieży? I czy potrafią odzyskać zaginione, warte setki tysięcy dolarów, dzieła sztuki? Złoczyńca zapowiedział kradzież już na najbliższą noc...

W powieści tej po raz pierwszy Nienacki zdecydował się wysłać Tomasza poza granice Polski i to do razu na Zachód, do Francji. Teraz fakt ten nie stanowiłby pewnie jakiejś zbytniej atrakcji, granice są otwarte, wyjazd nie stanowi przeszkody ani pod względem formalnym, ani finansowym. Kiedyś jednak kupno bochenka chleba za „waluty wymienialne” był poważnym wyłomem w budżecie osoby żyjącej za złotówkową pensję. Dlatego też pobyt Tomasza w tak niedostępnym - z ówczesnej perspektywy - miejscu, miał dodatkowy posmak czegoś niezwykłego.
Pamiętajmy, że terenem działania Samochodzika była głównie Polska, to piękno jej zabytków i przyrody opiewał Nienacki w swojej serii i nimi właśnie starał się zainteresować młodego czytelnika, wyjątki zdarzały się sporadycznie - i to znacznie później: krótki niemiecki epizod w "Niewidzialnych", potrzebny jedynie dla rozwoju głównego wątku, oraz wizyta w czeskiej Pradze w "Tajemnicy tajemnic", nie obejmująca jednak całości akcji. Zatem uznać można, że o poświęceniu w całości jednej części przygód na pobyt w dolinie Loary zdecydować musiały naprawdę ważne względy. Jakież to? Wydaje mi się, że właśnie niezwykle piękno tamtejszych zamków, urzekający widok zarówno posępnych warowni, jak i wspaniałych pałaców „w cienistych dolinach”. To właśnie spowodowało, że Nienacki zechciał zwrócić uwagę swoich czytelników na fragment francuskiej historii, mimo, że przede wszystkim liczyła się dla Niego znajomość dziejów ojczystych. Łatwo to zauważyć na przykład ze słów Tomasza do Kiki w "Złotej rękawicy".

Pięknie więc opowiada Nienacki o atrakcjach Orleanu, o zamkach w dolinie Loary, o książętach i „dumnych baronach” którzy je wznosili, daje mnóstwo informacji o historii Francji, losach jej władców, a przede wszystkim oczywiście o malarstwie, o impresjonizmie, lecz przy okazji o innych stylach, o kradzieżach dzieł sztuki, bardzo ciekawie napomyka o fałszerstwach obrazów. I aczkolwiek wiele z tych informacji jest zapewne zaczerpniętych wprost z przewodników turystycznych - co miało swój autoironiczny ślad w postaci fałszywego Pigeona, cytującego bedeckery - to cenne jest właściwe Nienackiemu przeplatanie dydaktyki z przygodą. Choć trzeba powiedzieć, że akurat tutaj ta dydaktyka zajmuje stosunkowo długie fragmenty.
Szczerze mówiąc właśnie w tej książce po raz pierwszy zetknąłem się ze słowem „impresjonizm” i dowiedziałem się o takim kierunku w sztuce. Kiedy czytałem "Fantomasa" byłem chyba w piątej klasie podstawówki i dopiero dwa-trzy lata później doszliśmy do tego tematu na zajęciach plastycznych. Pamiętam, jak skończywszy "Fantomasa" szukałem w encyklopedii notek biograficznych o wspomnianych w książce malarzach, jakby chcąc sprawdzić, czy wszystkie podane przez Autora dane są prawdziwe. A danych tych jest tu naprawdę wyjątkowo dużo, w żadnej innej książce Nienacki nie zdecydował się umieścić aż tylu przypisów, zarówno o kierunkach w malarstwie czy szerzej w sztuce, jak i o samych artystach.

Takie przeładownie książki przypisami może być nawet nieco męczące czy irytujące. Nie wiem dlaczego akurat tu Autor uznał za konieczne podawanie biografii każdego wymienionego z nazwiska malarza, rzeźbiarza i pisarza. Można te przypisy czytać albo nie - na przebieg akcji nie maja one wpływu, można było moim zdaniem je pominąć, bo i tak encyklopedyczna forma nie sprzyja „nasiąkaniu wiedza”. Zawsze Nienacki radził sobie wplatając wykłady na różne tematy w akcje. Nie brak i tu podobnych - udanych - prób. Czyżby więc objętość tej wiedzy wydała mu się zbyt wielka? W każdym ta razie spora ilość przypisów nie irytowała mnie - odmiennie niż np. u Szklarskiego, bo chociaż przygody Tomka Wilmowskiego czytałem wówczas równie chętnie, to wszystkie te naukowe notki zajmujące znaczny procent strony były denerwujące. Dodam, że teraz Tomek nie robi na mnie żadnego wrażenia, jego styl jest zbyt infantylny. A Nienacki ciągle urzeka...
Pamiętam też, jak po raz pierwszy zobaczyłem w jakimś albumie kolorową reprodukcję obrazu van Gogha. Było w nim coś niesamowitego, a na pewno dodatkową magią otaczał go fakt, że nazwisko artysty znałem z lektury Samochodzika. Wiele lat później, będąc w Paryżu oczywiście skierowałem swe kroki do Musee d'Orsay posiadającego przebogatą kolekcję płócien impresjonistów. Można powiedzieć, że potraktowałem to niemal jak obowiązek, pobyt we Francji bez odwiedzenia tego miejsca byłby dla mnie jakiś niepełny, nieważny...

Coś magicznego jest w tych książkach, coś co sprawia że po wielu latach pamięta się je, że zapadają w podświadomość mimo wieloletniego braku z nimi kontaktu. Wiem o tym doskonale z lektury listów, jakie przesyła mi wiele osób - często wręcz pod wpływem lektury "Samochodzików" wybierali oni swoją drogę życiową - studiując historię sztuki lub archeologię. Tajemnica ta pewnie nie da się nijak ująć w słowa, ale że ona istnieje - to recz pewna.
Nie odmawia sobie tu sobie Nienacki możliwości wetknięcia kilku szpilek „kapitalizmowi” i „prywatnej własności”, co pewnie było niezbędnym dodatkiem mającym umożliwić łaskawsze spojrzenie cenzury i jej przychylną opinie dla książki przeznaczonej dla młodzieży, książki która opowiadała jednak o sympatycznych i niezbyt majętnych kapitalistach, o francuskich nastolatkach takich samych jak ich polscy rówieśnicy. Ale od razu, jakby dla równowagi, pisząc o fałszerstwach i kradzieżach dzieł sztuki zaznacza, że „przestępczość w tej dziedzinie nie jest w naszym kraju tak rozpowszechniona jak w krajach zachodnich (...) wcale nie dlatego, że u nas ludzie są lepsi czy bardziej skłonni szanować zabytki.”, a tylko i wyłącznie z powodu znacznie mniejszej ilości bezcennych zabytków kultury.

Któregoś dnia będąc w księgarni wziąłem z półki przewodnik "Wiedzy i Życia" po zamkach nad Loarą i kartkowałem go szukając informacji o Amboise, Angers, Chambord... Zamku Sześciu Dam nie szukałem już, zdając sobie sprawę, że nazwa ta powstała w wyobraźni Autora. A potem wpadło mn do głowy zajrzeć do indeksu i sprawdzić... nazwiska owych sześciu dam. Znalazłem je bez trudu i one skierowały mnie do notki o zamku w Chenonceaux.
Świat, który do tej pory istniał dla mnie jedynie w wyobraźni Pisarza - nagle zmaterializował się.
Cała znana z książki historia zamku jest jak najbardziej prawdziwa, prawdziwe są nazwiska Sześciu Dam, opis samego zamku, jak i szczegółów topograficznych z jego otoczenia.
Oczywiście intryga która na początku wygląda na skomplikowaną w stopniu niemożliwym do racjonalnego rozwikłania ma wytłumaczenie najprostsze z możliwych. Pytania naprowadzające na rozwiązanie zagadki mamy już, kiedy wszyscy zastanawiają się, czy naprawdę na ich oczach dokonano kradzieży obrazu Renoira. Ale kto jest na tyle uważny i domyślny, aby prawidłowo na nie odpowiedzieć? Nie pierwszy już raz stwierdzę, że takie prowadzenie akcji świadczy o kunszcie Autora.
Czytając to w młodości nawet nie potrafiłem wymówić prawidłowo ich francuskich nazwisk, miejscowości, podobnie jak papierosów Pigeona, a nawet jego nazwiska i w rozmowach z kolegami mówiliśmy po prostu: „gauloizy”. :)"
Piotrek Szymczak - Internetowy Klub Nienackofanów [3]

Information icon Tu kończą się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

Linki zewnętrzne oraz źródła Edytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.